POPULARNE PYTANIA

 

2014 r.: Czy otwarte fundusze emerytalne (OFE) nadal
są obowiązkowe?

Od 1999 r. otwarte fundusze emerytalne były obowiązkowe
dla wszystkich pracujących, za których odprowadzano składkę
emerytalną. Po wejściu w życie „Ustawy o zmianie niektórych ustaw
w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków
zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych”, uchwalonej
6 grudnia 2013 r., sytuacja uległa zasadniczej zmianie. Obowiązkowe
jest w tej chwili jedynie ubezpieczenie emerytalne w ZUS.

Osoby, które nie wybrały OFE w 2014 roku, oraz osoby,
które po rozpoczęciu pracy nie podjęły decyzji o przystąpieniu do OFE
mogą w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca bieżącego roku (2016)
podjąć decyzję, czy chcą należeć również do OFE, czy też wolą,
aby cała składka emerytalna przekazywana była wyłącznie do ZUS.

Od tej zasady jest istotny wyjątek. Dotyczy tych członków OFE,
którym do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało dziesięć lat
lub mniej – ich cała bieżąca składka emerytalna trafi do ZUS.
Kapitał, który zgromadzili do tej pory w otwartych funduszach
emerytalnych również będzie systematycznie, w częściach,
przekazywany każdego miesiąca do ZUS. Zostanie tam odnotowany
na ich indywidualnym subkoncie. Do momentu przejścia na emeryturę,

całość środków zgromadzonych w OFE zostanie w ten sposób
przetransferowana do ZUS.

 

Jak skutecznie podjąć decyzję wyboru między ZUS, a ZUS i OFE?

Należy pamiętać, że uchwalona 6 grudnia 2013 ustawa wprowadziła
zasadę, że z dwóch możliwości gromadzenia środków na emeryturę –
w ZUS lub w ZUS i w OFE – wyborem domyślnym jest ZUS.
Oznacza to, że jeśli nie podejmie się decyzji lub nie poinformuje o niej
zgodnie z przepisami, całość składki emerytalnej, w tym także część,
która mogłaby być przekazywana do OFE (2,92% płacy), trafi do ZUS.
Dotyczy to jednak tylko osób, które w 2014 roku nie złożyły oświadczenia
o przekazywaniu składki do OFE.

Aby decyzja o tym, że tę część składki chcemy lokować w OFE była skuteczna, musi być złożona w formie deklaracji zgodnej z urzędowym wzorem. Deklaracje takie będą dostępne na stronach ZUS (www.zus.pl), Komisji Nadzoru Finansowego (www.knf.gov.pl), Ministerstwa Finansów (www.mf.gov.pl), Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.mpips.gov.pl). Formularze deklaracji będą również w oddziałach ZUS. Można je będzie składać osobiście, za pośrednictwem poczty (najlepiej listem poleconym) i w formie elektronicznej, wykorzystując platformę internetową ZUS (www.pue.zus.pl).
Na dokonanie wyboru osoby, które w 2014 roku nie wybrały OFE oraz osoby, które rozpoczęły pracę i część ich składki emerytalnej może trafić do OFE mają czas od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r.

Osoby podejmujące pracę, które nabędą prawo do wyboru OFE po 31 lipca 2016 r. (odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne) swoje oświadczenie o wyborze powinny zgłosić indywidualnie, w ciągu czterech miesięcy. 

 

Czy decyzja o wyborze między ZUS, a ZUS i OFE będzie nieodwracalna?

Może się zdarzyć, że po jakimś czasie ubezpieczony dojdzie do wniosku, iż decyzja, którą podjął wybierając jedną z dwóch możliwych form gromadzenia środków na emeryturę (w ZUS lub w ZUS i  w OFE), nie była optymalna. Przepisy przewidują możliwość zmiany dokonanego wybory w tzw. oknach transferowych, które od 2016 roku będą obowiązywały co cztery lata w okresie
1 kwietnia – 31 lipca

 

Jaka część składki trafi do ZUS, a jaka do OFE?

Na ubezpieczenie emerytalne przekazywana jest obowiązkowa składka wysokości 19,52% podstawy wymiaru składki, czyli płacy. Jej część trafi na indywidualne konta w ZUS, na których jest ona odnotowywana, tworząc zobowiązania emerytalne Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wobec ubezpieczonych. Reszta, zgodnie z ich decyzją, może być przekazywana do OFE, które ją inwestują, budując pozostałą część kapitału emerytalnego.

Podział składki między ZUS i OFE zależeć będzie od wyboru jakiego dokona ubezpieczony. Jeśli zdecyduje się gromadzić środki na emeryturę tylko w ZUS, trafi tam cała składka 19,52%. Tam będzie ona odnotowywana na koncie ZUS – 12,22% i subkoncie ZUS – 7,30%. Jeśli natomiast postanowi gromadzić kapitał emerytalny w ZUS oraz w OFE, podział składki będzie następujący: konto ZUS – 12,22%, subkonto ZUS – 4,38% czyli łącznie ZUS – 16,60% oraz  konto w OFE – 2,92%.

Różnica pomiędzy kontem i subkontem ZUS polega na różnych zasadach waloryzacji składki oraz na fakcie, że środki na subkoncie ZUS są dziedziczone, podobnie jak w OFE.

 

Co się dzieje z oszczędnościami zgromadzonymi dotąd w OFE?

Decyzje wyboru ZUS i OFE czy też tylko ZUS dotyczą przekazywania składek emerytalnych i nie dotyczą zgromadzonego już w funduszach kapitału.

Ustawa z 6 grudnia 2013 r. zakazała OFE inwestowania w obligacje, bony i papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa albo NBP. W związku z tym w dniu 3 lutego 2014 r. fundusze emerytalne umorzyły i przekazały do ZUS 51,5% aktywów, co odpowiada tej części portfela inwestycyjnego, która była ulokowana w zabronionych instrumentach. Wartość przejętych aktywów została zaewidencjonowana na subkontach w ZUS. Konta ubezpieczonych w OFE zmniejszyły się więc jednorazowo do  48,5% stanu przed umorzeniem.

Oszczędności osób, które do osiągnięcia wieku emerytalnego mają dziesięć lub mniej lat będą się stopniowo zmniejszać. Za sprawą tzw. suwaka bezpieczeństwa każdego miesiąca, odpowiednia część środków zgromadzonych na koncie w OFE będzie przenoszona do ZUS, na subkonto. W momencie gdy ubezpieczony osiągnie wiek emerytalny na jego koncie w OFE nie będzie żadnych oszczędności, a umowa z funduszem ustanie. 

 

Co to jest suwak bezpieczeństwa?

Suwakiem bezpieczeństwa nazwano mechanizm przenoszenia do ZUS oszczędności zgromadzonych w OFE przez dziesięć lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez ubezpieczonych. Przez ten czas systematycznie, każdego miesiąca odpowiednia część tych oszczędności będzie transferowana do ZUS i odnotowywana na ich indywidualnych subkontach. W momencie osiągnięcia wieku emerytalnego w funduszach nie będą mieli już żadnych środków, a uczestnictwo w OFE ustanie.

 

Kto będzie wypłacał emerytury?

Emerytury w całości będą wypłacane przez ZUS, szczególnie, że do momentu przejścia na nią, całość oszczędności zgromadzonych w OFE znajdzie się w ZUS.

 

Jak wyglądają opłaty w OFE?

Po zmianach uchwalonych przez Sejm 6 grudnia 2013 r. maksymalna opłata od składki pobierana przez OFE została zmniejszona z 3,5% od każdej wpływającej składki o połowę, do 1,75%. Zmniejszeniu o połowę uległa również opłata jaką ZUS pobiera za przekazywanie składek do OFE: zamiast 0,8% od każdej składki, 0,4%. Opłata ta nie obciąża członków OFE, gdyż zawarta jest w opłacie od składki pobieranej przez fundusze. 

Opłaty za zarządzanie wyglądają następująco. Przy wysokości aktywów netto do 8 mld zł miesięczna opłata za zarządzanie otwartym funduszem wynosi 0,045% wartości aktywów netto w skali miesiąca. Przy wartości aktywów pomiędzy 8 a 20 mld złotych wynosi 3,6 mln zł plus 0,04% nadwyżki ponad 8 mld zł. Przy wartości aktywów pomiędzy 20 a 35 mld złotych wynosi 8,4 mln zł plus 0,032% nadwyżki ponad 20 mld zł. Przy wartości aktywów pomiędzy 35 a 45 mld złotych wynosi 13,2 mln zł plus 0,023% nadwyżki ponad 35 mld zł. Przy wartości aktywów powyżej 45 mld złotych wynosi 15,5 mln zł.

 

Co to jest I, II i III filar?

Filarami nazywane są elementy zreformowanego systemu emerytalnego, który zaczął działać w 1999 roku i objął osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. System ten kilkukrotnie był modyfikowany, a najpoważniejsze zmiany wprowadzono w grudniu 2013 r.
System emerytalny podzielony jest na trzy filary:

I filar to powszechna i obowiązkowa część systemu (konto w ZUS) )obsługiwana przez ZUS, z którego wypłacane są świadczenia emerytalne. Działa on na zasadzie repartycyjnej, to znaczy świadczenia emerytalne wypłacane są z bieżących składek, które wpływają od osób obecnie pracujących i objętych ubezpieczeniem emerytalnym. Kontrolę nad I filarem sprawuje państwo.

II filar składa się z subkonta w ZUS oraz rachunku w OFE. Posiadanie rachunku w OFE jest dobrowolne. To znaczy, że można do niego przystąpić, a jeśli się tego aktywnie nie zrobi, cała składka emerytalna zostanie w ZUS. W ramach II filara istnieją otwarte fundusze emerytalne (OFE). Co miesiąc ZUS przesyła do funduszu składkę osoby ubezpieczonej, która jest członkiem tego OFE. Fundusze zajmuje się inwestowaniem i pomnażaniem składek swoich członków. Emerytury są wypłacane są przez ZUS.

III filar ma charakter dobrowolny i również jest kapitałowy. W skład III filaru mogą wchodzić: Indywidualne Konto Emerytalne (IKE), Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), oraz inne ubezpieczenia emerytalne.

Kto może wybrać OFE w oknie transferowym?

Osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r. za które odprowadzana jest składka emerytalna do ZUS, mogą dobrowolnie zdecydować, że część tej składki przekazywana będzie do wybranego OFE. Jeśli tego nie zrobią, cała składka trafi do ZUS, gdzie rozdzielona zostanie między dwa indywidualne konta: konto ZUS i subkonto.

Należy jednak pamiętać, że chęć uczestniczenia w OFE musi być potwierdzona złożeniem w ZUS określonej przepisami deklaracji. Można to zrobić osobiście, pocztą lub też drogą elektroniczną, poprzez platformę internetową ZUS (www.pue.zus.pl) na specjalnym urzędowym formularzu.

Należy jednak pamiętać, że w przypadku osób, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało dziesięć lub mniej lat, wybór nie będzie skuteczny. Ich składki będą przekazywane do ZUS, gdzie w comiesięcznych ratach trafi także zgromadzony w OFE kapitał.

 

Jak dzieli się składka emerytalna odprowadzana do ZUS?

Składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy wymiaru składki. Jej podział kształtuje się następująco:

12,22 % jest zapisywane na indywidualnym koncie w ZUS, natomiast pozostała jej część może być rozdzielona w zależności od decyzji ubezpieczonego.

Jeśli ubezpieczony wybrał przekazywanie składki do OFE pozostałe 7,3% składki zostanie podzielone między indywidualne subkonto w ZUS, gdzie trafi 4,38% i konto ubezpieczonego w OFE, gdzie przekazywane będzie 2,92%.

Jeśli ubezpieczony zdecydował się gromadzić środki na emeryturę tylko w ZUS całe 7,3% trafi na subkonto w ZUS.

Składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest pobierana przez ZUS do momentu przekroczenia wysokości trzydziestokrotności prognozowanego średniego wynagrodzenia na dany rok.

Należy jednak pamiętać, że w przypadku osób, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało dziesięć lub mniej lat, wybór nie będzie skuteczny. Ich składki będą przekazywane do ZUS, gdzie w comiesięcznych ratach trafi także zgromadzony w OFE kapitał.

 

Co to jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)?

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) to państwowy organ centralny, którego zadaniem jest kontrola rynku finansowego w Polsce. KNF daje pozwolenie na powstanie OFE, kontroluje je, tworzy ich ranking oraz ogłasza stopy zwrotu osiągnięte przez dane OFE.

 

Co to jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych to instytucja publiczna, która zajmuje się działalnością w zakresie ubezpieczeń społecznych w Polsce. ZUS gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i inne fundusze. Wypłaca również emerytury z I i II filaru.

 

Jaka jest maksymalna składka do OFE?

Maksymalna składka do I i II filaru łącznie to równowartość 30-krotności
średniej płacy krajowej.

 

Czym są Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE)?

Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE) to instytucja rynkowa w formie spółki akcyjnej, której jedynym zadaniem jest zarządzanie i reprezentowanie OFE oraz DFE (Dobrowolny Fundusz Emerytalny) w ramach którego prowadzone są ubezpieczenia emerytalne IKE (Indywidualne Konta Emerytalne) i IKZE (Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego). Zarówno IKE jak i IKZE są produktami zaliczanymi do III filaru systemu emerytalnego. Działalność PTE jest licencjonowana przez Komisję Nadzoru Finansowego. PTE inwestuje powierzone OFE pieniądze.

 

Czy OFE informuje o stanie rachunku swojego członka?

Otwarte fundusze emerytalne mają obowiązek raz na 12 miesięcy poinformować pisemnie swoich członków o środkach znajdujących się na ich rachunkach w dniu sporządzenia informacji. Ponadto informacja taka musi zawierać również: 

tabelaryczne zestawienie operacji dokonanych na rachunku w ciągu ostatnich 12 miesięcy wysokość stóp zwrotu osiągniętych przez OFE wysokość ostatniej średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich OFE i wysokość ostatniej średniej ważonej stopy zwrotu funduszu wysokość pobieranych opłat oraz kosztów

opis ryzyka inwestycyjnego związanego z członkostwem w funduszu
Poza tym OFE na każde żądanie członka jest zobowiązany udzielić na piśmie informacji o pieniężnej wartość środków zgromadzonych na rachunku.

 

Czy OFE może zbankrutować?

Fundusz emerytalny nie może zbankrutować. Zbankrutować może tylko powszechne towarzystwo emerytalne, które nim zarządza. W tej sytuacji zarządzanie funduszem przejmuje inne działające PTE. Stabilność towarzystw emerytalnych zapewniają odpowiednie kapitały własne.

 

Czy OFE może odmówić członkostwa?

OFE nie może odmówić zawarcia umowy, jeśli osoba występująca z deklaracją przystąpienia, spełnia kryteria ustawowe uczestnictwa w funduszu (wiek i tytuł ubezpieczenia) oraz dopełniła wszystkich niezbędnych formalności.

 

Czy członkiem OFE może być osoba powyżej 18 roku życia, ucząca się?

Jeśli osoba ucząca się świadczy pracę i odprowadzana jest za nią składka emerytalna, to może wybrać OFE.

 

W jaki sposób można zawrzeć skuteczną umowę członkowska z OFE?

Umowa o przystąpieniu do otwartego funduszu emerytalnego może być zawarta jedynie drogą korespondencyjną. Najprostszym sposobem jest zgłoszenie on-line, poprzez stronę internetową wybranego OFE. Po wypełnieniu wniosku on-line należy zaznaczyć, czy PTE ma wysłać umowę do osoby zgłaszającej się, czy też ta osoba sama wydrukuje umowę i wyśle ją do PTE pocztą.

Wniosek można także wydrukować i po odręcznym wypełnieniu przesłać do PTE. Można również poprzez infolinię wybranego OFE poprosić o przesłanie pustych formularzy do wypełnienia. Po wypełnieniu i podpisaniu umowy w dwóch egzemplarzach, należy ją przesłać do PTE, które po weryfikacji poprawności odeśle jedną podpisaną umowę do przystępującego. Drugi egzemplarz umowy zostanie przekazany do ZUS

Należy pamiętać, że w przypadku przystąpienia do OFE, konieczne jest formalne poinformowanie o tym fakcie ZUS.

 

Kto może wybrać uczestnictwo w OFE?

Członkiem OFE może zostać osoba, która po raz pierwszy podjęła pracę lub rozpoczęła inną działalność zarobkową, z tytułu której odprowadzana jest składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do ZUS.

 

Czym kierować się przy wyborze OFE?

Istotnymi kryteriami wyboru otwartego funduszu emerytalnego są:

wyniki inwestycyjne w długim okresie,
doświadczenie na rynkach finansowych,
jakość obsługi klienta (dostęp do serwisów i swojego konta),
opłaty związane z uczestnictwem w funduszu,
ocena funduszy przez niezależnych ekspertów i instytucje.

 

W jaki sposób można zmienić OFE?

Najłatwiejszą drogą zmiany OFE jest wypełnienie wniosku on-line. Po wypełnieniu wniosku należy zaznaczyć, czy PTE ma wysłać umowę do osoby zgłaszającej się, czy też ta osoba sama wydrukuje umowę i wyśle ją do PTE pocztą.

Można także wydrukować wniosek, wypełnić go odręcznie i przesłać do PTE lub zadzwonić na infolinię OFE i poprosić o przesłanie pustych formularzy do wypełnienia. Dane zawarte w formularzu zgłoszenia do OFE i w nowym formularzu zmiany funduszu muszą być jednakowe.

Umowa z nowym funduszem musi zostać podpisana najpóźniej 25 dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc transferowy (25 stycznia, 25 kwietnia, 25 lipca, 25 października).

OFE można będzie zmienić przy okazji składania deklaracji o pozostaniu w OFE lub przekazaniu całości składki emerytalnej do ZUS w czasie okna transferowego od 1 kwietnia do 31 lipca br. Pamiętać należy, że niezależnie od złożenia deklaracji do ZUS konieczne będzie zawarcie umowy z nowo wybranym funduszem.

 

Kiedy odbywa się sesja transferowa?

Sesje transferowe odbywają się cztery razy do roku, w ostatnim dniu roboczym lutego, maja, sierpnia i listopada.

 

Kiedy środki zostaną przeniesione do nowego OFE?

Środki z poprzedniego OFE zostaną przeniesione ostatniego dnia roboczego miesiąca transferowego (lutego, maja, sierpnia lub listopada). Kwota jest ustalana w piątym dniu roboczym, przed dniem tej wpłaty.

 

Jaka jest opłata za zmianę OFE?

Zmiana OFE jest bezpłatna.