SYSTEM EMERYTALNY W POLSCE

 

ZASADY FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO W POLSCE

(Po wejściu w życie Ustawy z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych Dz.U.2013.1717)

 

TRZY FILARY SYSTEMU EMERYTALNEGO

 

 

* różne zasady ustalania wskaźnika waloryzacji kont w ZUS
** w zależności od produktu

 

OBOWIĄZKOWA SKŁADKA EMERYTALNA W RAMACH UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO  

 

 

GDZIE TRAFIA OBOWIĄZKOWA SKŁADKA EMERYTALNA   
Zasada podziału obowiązkowej składki emerytalnej obowiązuje od 1 lutego 2014 r.

 

 

 

WYPŁATA ŚWIADCZENIA EMERYTALNEGO PRZEZ ZUS   
• Począwszy od 1 lutego 2014 r. wypłaty świadczeń emerytalnych prowadzi ZUS; świadczenia wypłacane są łącznie z obu filarów systemu emerytalnego
• Kapitał emerytalny na wypłatę emerytur:
- kapitał początkowy, jeśli ubezpieczony pracował przed reformą systemu emerytalnego i były za niego odprowadzane składki emerytalne; kapitał początkowy wyliczany jest na dzień 1 stycznia 1999r.
- składki wraz z waloryzacją zapisane na koncie ZUS oraz subkoncie ZUS ubezpieczonego
• Środki zgromadzone przez ubezpieczonego w OFE w momencie osiągnięcia przez niego wieku niższego o dziesięć lat od wieku emerytalnego, są stopniowo przekazywane na subkonto w ZUS (mechanizm tzw. suwaka bezpieczeństwa). W momencie osiągnięcia wieku emerytalnego na koncie ubezpieczonego w Funduszu nie ma żadnych środków, a członkostwo w Funduszu ustaje
• Wysokość świadczenia emerytalnego odpowiada kwocie zgromadzonego kapitału emerytalnego, podzielonego przez średnie dalsze trwanie życia dla wieku przejścia na emeryturę (wskaźnik GUS) – osoby które przekroczą granicę wieku określoną przez wskaźnik GUS, otrzymują emeryturę we wcześniej określonej wysokości
• Wyższą emeryturę zapewniają:
- wyższe składki emerytalne tworzące wyższy kapitał
- dłuższa aktywność zawodowa, która powoduje, że kapitał jest wyższy i dzielony na mniejszą liczbę wypłat

 

I FILAR 
Podstawowe założenia
• Działa na zasadzie repartycyjnej: z bieżących składek osób pracujących gromadzonych w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) wypłacane są bieżące świadczenia osób pobierających emeryturę. Niedobory w FUS pokrywają dotacje z budżetu państwa.
• Oparty jest na koncie dla każdej osoby objętej ubezpieczeniem.
• Obowiązkowe uczestnictwo wszystkich osób podlegających ubezpieczeniu emerytalnemu
• Emerytura wypłacana jest dożywotnio po osiągnięciu wieku emerytalnego
• 100% gwarancji Skarbu Państwa dla emerytury
• Obsługiwany jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

 

Indywidualne konta w ZUS
• ZUS dla każdego ubezpieczonego prowadzi indywidualne konto ZUS, na którym zapisywane są składki w wysokości 12,22% płacy
• Na indywidualnych kontach w ZUS nie ma środków finansowych; rejestrowane są tam zobowiązania, które realizowane będą od momentu przejścia na emeryturę ubezpieczonych z wpłacanych wówczas składek, zgodnie z zasadą działania systemu repartycyjnego

 

Zobowiązania na kontach w ZUS
• Na kontach i subkontach osób, które podjęły pracę po 1 stycznia 1999 r. rejestrowane są:
- składki
- informacje o przebiegu ubezpieczenia
• Na kontach osób, które pracowały przed 1 stycznia 1999 r. rejestrowane są ponadto:
- informacje o przebiegu ubezpieczenia
- kapitał początkowy określający wysokość uprawnień emerytalnych nabytych przed 1 stycznia 1999r.

 

Kapitał emerytalny
• Kapitał emerytalny tworzą:
- kapitał początkowy wynikający z uprawnień emerytalnych nabytych przed 1 stycznia 1999 r.,
- suma składek zgromadzonych na indywidualnych kontach (koncie i subkoncie)  ZUS od 1 stycznia 1999 r.,
- kapitał zgromadzony w OFE, w przypadku ubezpieczonych, którzy byli lub są członkami Funduszy; kapitał ten na dziesięć lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez ubezpieczonego jest stopniowo przekazywany na subkonto w ZUS (mechanizm tzw. suwaka bezpieczeństwa).
• Składki zgromadzone na subkoncie ZUS są dziedziczone w okresie do 3 lat po przejściu na emeryturę
• Kapitał emerytalny jest waloryzowany
- zapisy na koncie ZUS są waloryzowane raz w roku wg wskaźnika opartego na wskaźniku cen towarów i usług konsumpcyjnych, powiększonego o realny wzrost sumy przypisu składki na ubezpieczenie emerytalne w poprzednim roku  
- zapisy na subkoncie ZUS są waloryzowane raz do roku wg wskaźnika średniego wzrostu nominalnego PKB za ostatnie 5 lat  

 

II FILAR 
Podstawowe założenia
• Repartycyjna i kapitałowa część podstawowego systemu emerytalnego
• W części powszechne, w części dobrowolne uczestnictwo
• Indywidualne subkonta w ZUS
- ZUS dla każdego ubezpieczonego prowadzi indywidualne subkonto ZUS, na którym zapisywane są składki w wysokości 4,38% lub 7,30% płacy, zależnie od tego, czy ubezpieczony zdecyduje lokować część składki w OFE (2,92%), czy też nie (na indywidualnych subkontach w ZUS nie ma środków finansowych; rejestrowane są tam zobowiązania, które realizowane będą od momentu przejścia na emeryturę ubezpieczonych z wpłacanych wówczas składek, zgodnie z zasadą działania systemu repartycyjnego)
• Rachunek w OFE
- Możliwość wyboru funduszu
- Prywatne zarządzanie funduszami
- Wzrost kapitału emerytalnego poprzez kumulowanie składek oraz inwestowanie ich na rynku kapitałowym
• Emerytura wypłacana po osiągnięciu wieku emerytalnego
• Specjalne regulacje w przypadku śmierci lub rozwodu uczestnika

 

Instytucje
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych
• Otwarte Fundusze Emerytalne
• Powszechne Towarzystwa Emerytalne
• Depozytariusz wybrany przez Otwarty Fundusz Emerytalny
• Instytucje rynku kapitałowego
• Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

 

Otwarte Fundusze Emerytalne
• Odrębne podmioty o osobowości prawnej
• Gromadzą składki członków Funduszu transferowane za pośrednictwem ZUS
• Prowadzą indywidualne konta członków Funduszu
• Wypełniają obowiązki informacyjne wobec członków Funduszu i nadzoru
• Poprzez inwestycje wypracowują kapitał, który ma uzupełnić emeryturę z systemu obowiązkowego
• Przenoszą stopniowo zgromadzony kapitał emerytalny swoich członków do ZUS od momentu osiągnięcia przez nich wieku niższego o 10 lat od wieku emerytalnego

 

Powszechne Towarzystwa Emerytalne
• Podmioty prywatne prowadzone w formie spółki akcyjnej
• Tworzą Otwarte Fundusze Emerytalne
• Dokonują wyboru depozytariusza
• Zarządzają Otwartymi Funduszami Emerytalnymi
• Prowadzą działalność inwestycyjną Funduszy
• Posiadają minimum 5 mln EURO kapitału własnego
• Akcjonariusze Towarzystw cieszą się dobrą reputacją
• Każde PTE może zarządzać tylko jednym Funduszem

 

Depozytariusze
• Przechowują aktywa Funduszy
• Kontrolują, czy inwestowanie aktywów jest zgodne z przepisami prawa i statutem Funduszu
• Wybrane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne
• Depozytariuszem może być:
- bank o minimalnym kapitale 110 milionów EURO, spełniający warunki ustawy
- Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.

 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
• Prowadzi Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych
• Przekazuje składki ubezpieczonych, którzy zdecydowali się na uczestnictwo w OFE do funduszy
• Przekazuje informacje o wysokości składek przesłanych do funduszy
• Wypłaca emerytury z kapitału zgromadzonego w OFE

 

Członkostwo w Funduszu
• Dobrowolne uczestnictwo osób objętych ubezpieczeniem emerytalnym
• Osoby podejmujące pracę po raz pierwszy, za które odprowadzane są składki emerytalne, chcąc  przystąpić do OFE powinny w ciągu czterech miesięcy zgłosić do ZUS oświadczenie zgodne ze wzorem. Brak zgłoszenia będzie traktowany jako decyzja o wyborze wyłącznie ZUS i całość składki emerytalnej będzie przekazywana na konta w ZUS
• Zmiana decyzji co do tego, czy składka ma być przekazywana wyłącznie do ZUS, czy też dzielona między ZUS i OFE jest możliwa podczas tzw. okien transferowych: począwszy od  2016 r., co cztery lata, w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca
• Uzyskanie członkostwa w OFE następuje z chwilą zawarcia umowy, jeśli:
- osoba przystępująca do Funduszu jest objęta ubezpieczeniem emerytalnym w okresie 4 miesięcy przed dniem zawarcia umowy
- ZUS dokona wpisu w Centralnym Rejestrze Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych
• Członkostwo w OFE ustaje w momencie przekazania wszystkich środków zgromadzonych w Funduszu w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa
• Wybór Otwartego Funduszu Emerytalnego jest swobodny
• Członek OFE ma prawo zmiany Funduszu w dowolnym momencie

 

Umowa członkowska
• Fundusz nie może odmówić zawarcia umowy
• Umowa z otwartym funduszem emerytalnym może być zawarta jedynie w trybie korespondencyjnym
• Członek funduszu wskazuje osoby uprawnione do dziedziczenia po jego śmierci
• Członek funduszu składa oświadczenie o stosunkach majątkowych z małżonkiem i ewentualnych ograniczeniach wspólności
• Członek funduszu ma obowiązek zawiadamiania funduszu o wszelkich zmianach w powyższym zakresie

 

Zmiana funduszu
• Zmiana funduszu jest możliwa w każdej chwili
• Zmiana funduszu jest bezpłatna
• Przeniesienie środków po zmianie Funduszu z dotychczasowego na rachunek w nowym, wybranym OFE odbywa się podczas wypłaty transferowej przeprowadzanej  cztery razy w roku, w ostatnich dniach roboczych lutego, maja, sierpnia i listopada 

 

Podział środków - rozwód
• Środki zgromadzone w funduszu są przedmiotem podziału majątku wspólnego małżonków
• Podziałowi podlegają jedynie środki zgromadzone w czasie trwania wspólności majątkowej
• Środki przypadające byłemu współmałżonkowi przekazywane są na jego rachunek w OFE

 

Podział środków - śmierć członka funduszu
• Połowa środków wynikających ze wspólnoty majątkowej przekazywana na rachunek współmałżonka
• Reszta środków przekazywana:
- osobom wskazanym przez członka funduszu
- gdy ich nie wskazał, podlegają dziedziczeniu

 

Emerytura z II filaru
• Emerytura ze środków zgromadzonych w OFE jest wypłacana łącznie z emeryturą z ZUS
• Na 10 lat przed nominalną datą przejścia na emeryturę, kapitał zgromadzony w Funduszu jest stopniowo przekazywany na subkonto w ZUS, zgodnie z mechanizmem tzw. suwaka bezpieczeństwa
• W momencie przejścia na emeryturę całość środków emerytalnych ubezpieczonego znajdzie się w ZUS, który wypłaci emeryturę z obu filarów

 

Podwójna rola II filaru
• Element systemu zabezpieczenia społecznego
• OFE jako inwestor są elementem sektora finansowego

 

Funkcjonowanie II filaru
 Co dzieje się ze składkami w funduszu?
• Środki przekazane do OFE przeliczane są na umowne jednostki rozrachunkowe
• Rejestruje się je na indywidualnych kontach członkowskich w funduszu
• Są inwestowane na rynku kapitałowym zgodnie z obowiązującymi ograniczeniami i limitami

 

Jednostki rozrachunkowe na koncie w OFE
• Zmiana liczby jednostek rozrachunkowych na indywidualnym koncie
– zależy od wielkości przekazanych środków
• Zmiana wartości jednostki rozrachunkowej na indywidualnym koncie??
– zależy od wyników inwestowania Funduszu

 

Efektywność inwestycji funduszu
• Stopa zwrotu pozwala ocenić efektywność inwestycji Otwartego Funduszu Emerytalnego i porównać z wynikami innych OFE

 

DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA OFE   
Niektóre kategorie lokat, w które mogą być inwestowane aktywa Funduszy
• Depozyty bankowe w walucie polskiej w bankach lub instytucjach kredytowych
• Depozyty denominowane w walutach państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
• Akcje spółek notowanych na rynku regulowanym Polski oraz obligacje zamienne na akcje tych spółek
•  Akcje, prawa poboru i prawa do akcji, będące przedmiotem oferty publicznej na terytorium Polski
•  Akcje spółek notowanych na rynku regulowanym w państwach innych niż Polska  
•  Akcje, prawa poboru i prawa do akcji, będące przedmiotem oferty publicznej na na rynkach państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
• Certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych zamkniętych
• Jednostki uczestnictwa zbywane przez fundusze inwestycyjne otwarte 
• Obligacje i inne dłużne papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki emitowane w ofercie publicznej
• Obligacje i inne dłużne papiery wartościowe emitowane przez regionalne lub lokalne władze publiczne państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
• Zabezpieczone do pełnej wartości wraz z ewentualnym oprocentowaniem obligacje będące przedmiotem oferty publicznej emitowane przez inne podmioty niż jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki
• Zabezpieczone do pełnej wartości wraz z ewentualnym oprocentowaniem obligacje oraz inne papiery dłużne emitowane przez podmioty, które nie są jednostkami samorządu terytorialnego lub ich związkami
• Zabezpieczone do pełnej wartości wraz z ewentualnym oprocentowaniem obligacje i inne papiery dłużne będące przedmiotem oferty publicznej na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, emitowane przez inne podmioty niż lokalne lub regionalne władze publiczne tych państw
• Zabezpieczone do pełnej wartości wraz z ewentualnym oprocentowaniem obligacje i inne papiery dłużne emitowane na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, emitowane przez inne podmioty niż lokalne lub regionalne władze publiczne tych państw
• Obligacje i inne dłużne papiery wartościowe, dla których podmiotami zobowiązanymi są  spółki notowanych na rynku regulowanym Polski
• Obligacje i inne dłużne papiery wartościowe, dla których podmiotami zobowiązanymi są spółki notowanych na rynku regulowanym państw innych niż Polska
• Listy zastawne
• Dłużne papiery wartościowe emitowane przez instytucje mające siedzibę na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
• Kwity depozytowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Polski i innych państw

Limity inwestycyjne Funduszy
• Maksymalne limity inwestycyjne OFE:
- 20% wartości aktywów dla lokat  w depozytach bankowych w walucie polskiej oraz walucie państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w bankach lub instytucjach kredytowych, z siedzibą i zezwoleniem organów nadzoru finansowego w tych państwach  
- 10% wartości aktywów dla lokat w certyfikatach inwestycyjnych emitowanych przez fundusze inwestycyjne zamknięte oraz w tytułach uczestnictwa emitowanych przez instytucje wspólnego inwestowania typu zamkniętego, mających siedzibę na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

- 15% wartości aktywów dla lokat w jednostkach uczestnictwa zbywanych przez fundusze inwestycyjne otwarte lub specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte, a także  tytułach uczestnictwa emitowanych przez instytucje wspólnego inwestowania typu otwartego, mających siedzibę na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
- 40% wartości aktywów dla lokat w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych w ofercie publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki oraz  w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych w ofercie publicznej przez regionalne lub lokalne władze publiczne państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
- 20% wartości aktywów dla lokat w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki oraz w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych przez regionalne lub lokalne władze publiczne państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
- 20% wartości aktywów dla lokat w obligacjach przychodowych oraz przychodowych dłużnych papierach wartościowych
- 40% wartości aktywów dla lokat w obligacjach emitowanych w ofercie publicznej na terytorium Polski przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki, które zostały zabezpieczone w wysokości pełnej wartości nominalnej i ewentualnego oprocentowania oraz obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych w ofercie publicznej na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju  przez podmioty inne niż regionalne lub lokalne władze publiczne tych państw, zabezpieczone w wysokości pełnej wartości nominalnej i ewentualnego oprocentowania 10% wartości aktywów dla lokat w innych, nie będących w ofercie publicznej na terytorium Polskiej obligacjach oraz innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych przez podmioty mające siedzibę na terytorium Polski, inne niż jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki, zabezpieczonych w wysokości wartości nominalnej i ewentualnego oprocentowania a także innych, nie będących w ofercie publicznej na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, emitowanych przez podmioty mające siedzibę na terytorium tych państw, inne niż regionalne lub lokalne władze publiczne, zabezpieczone w wysokości wartości nominalnej i ewentualnego oprocentowania
- 10% wartości aktywów dla lokat w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, dla których podmiotami zobowiązanymi do spełnienia świadczeń są spółki notowane na rynku regulowanym na terytorium Polskiej oraz w obligacjach i innych dłużnych papierach wartościowych, dla których podmiotami zobowiązanymi do spełnienia świadczeń są spółki notowane na rynku regulowanym w państwach innych niż Polska
- 40% wartości aktywów dla lokat w listy zastawne oraz dłużne papiery wartościowe emitowane przez instytucję kredytową, mającą siedzibę na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, która podlega szczególnemu nadzorowi publicznemu mającemu na celu ochronę posiadaczy tych papierów wartościowych
- 10% wartości aktywów dla lokat w kwity depozytowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym na terytorium Polski oraz w kwity depozytowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym w państwach innych niż Polska
• Maksymalny limit lokat Funduszu denominowanych w walutach innych niż krajowa:
- 30% wartości aktywów od 1 stycznia 2016 r.
• Minimalne limity inwestycyjne OFE w akcje:
 - 35% do 31 grudnia 2016 r.
 - 15% do 31 grudnia 2017 r.
• Od 1 lutego 2014 r. OFE nie mogą inwestować w:
- obligacje, bony i inne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski
- obligacje i inne papiery wartościowe gwarantowane lub poręczane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski
- obligacje emitowane przez BGK w związku z rozbudową autostrad i Krajowym Funduszem Drogowym gwarantowane przez Skarb Państwa
- obligacje i inne papiery wartościowe BGK gwarantowane przez Skarb Państwa
- obligacje, bony i inne papiery wartościowe emitowane przez rządy lub banki centralne państw Unii 
Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
- obligacje, bony i inne papiery wartościowe gwarantowane lub poręczane przez rządy lub banki centralne państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

Mechanizmy ochrony interesów członków OFE
• Rozdział środków gromadzonych ze składek członków OFE w funduszach od środków  Powszechnych Towarzystw Emerytalnych, które zarządzają OFE
• Depozytariusz, czyli bank krajowy, który przechowuje środki pochodzące ze składek gromadzonych w Funduszu
- depozytariusz ma obowiązek zapewnić, aby aktywa OFE były lokowane zgodnie z przepisami prawa i statutem funduszu
- depozytariusz, w przypadku decyzji inwestycyjnych niezgodnych z prawem, ponosi odpowiedzialność finansową
- depozytariusz ma obowiązek informować Komisję Nadzoru Finansowego o nieprawidłowościach
• Regulacje prawne 
- wymogi koncesyjne wobec Powszechnych Towarzystw Emerytalnych 
- przepisy o zasadach inwestowania środków gromadzonych w OFE
• Fundusz Gwarancyjny tworzony z wpłat Powszechnych Towarzystw Emerytalnych z ich środków własnych, celem pokrycia określonych ustawowo strat OFE
- wpłaty PTE do Funduszu Gwarancyjnego stanowią określoną procentowo, identyczną dla wszystkich OFE, część aktywów netto funduszu emerytalnego, zarządzanego przez to towarzystwo
- całkowita wartość środków Funduszu Gwarancyjnego wynosi do 0,3% wartości aktywów netto wszystkich OFE
- Fundusz Gwarancyjny jest administrowany przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW)
• Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nad OFE i PTE

 

FINANSOWANIE I OPŁATY  
Opłata dystrybucyjna
• Od 1 lutego 2014 r. opłata od przekazywanych składek nie może być wyższa niż 1,75% składki
• Opłata pobierana jest tylko raz od każdej przekazanej składki
• Fundusze mogą różnicować wysokość opłaty w zależności od stażu członków

 

Opłata za zarządzanie aktywami
• Opłata od aktywów wynosi:

 

 

Opłaty ponoszone przez powszechne towarzystwo emerytalne
• Opłata pobierana przez ZUS za przekazanie składki do OFE w wysokości 0,4% każdej składki, pokrywana ze środków własnych 
• Opłata wnoszona na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego w wysokości 0,016% wartości uśrednionych aktywów OFE w ciągu roku, pokrywana ze środków własnych
• Opłata wnoszona na rzecz Rzecznika Ubezpieczonych w wysokości 0,0015% wartości uśrednionych aktywów OFE w ciągu roku, pokrywana ze środków własnych

 

Opłaty ponoszone przez fundusz
• Opłaty maklerskie, pokrywane z aktywów funduszu
• Koszty związane z przechowywaniem aktywów przez depozytariusza, pokrywane z aktywów Funduszu

 

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE FUNDUSZU
Obowiązki wobec członków OFE
• Informacja wysyłana regularnie przez PTE do każdego członka funduszu co 12 miesięcy, zawierająca:
- dane identyfikacyjne członka funduszu
- liczbę, jednostkową wartość i łączną wartość jednostek rozrachunkowych na rachunku
- tabelaryczne zestawienie operacji dokonanych na rachunku w ciągu ostatnich 12 miesięcy
- wysokość stóp zwrotu osiągniętych przez OFE
- wysokość ostatniej średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich OFE i wysokość ostatniej średniej ważonej stopy zwrotu funduszu
- wysokość pobieranych opłat oraz kosztów
- opis ryzyka inwestycyjnego związanego z członkostwem w funduszu
• Coroczna publikacja prospektu informacyjnego otwartego funduszu emerytalnego w określonym dzienniku ogólnopolskim oraz na ogólnodostępnej stronie internetowej funduszu, zawierającego m.in.:
- aktualny statut funduszu
- ostatnie roczne sprawozdanie finansowe funduszu wraz z opinią biegłego rewidenta oraz oświadczeniem depozytariusza
- informacje na temat wyników inwestycyjnych funduszu, w tym m.in.: opis efektów dotychczasowej działalności, wartość jednostki rozrachunkowej, wysokość stóp zwrotu osiąganych przez fundusz w czasie oraz w porównaniu do stóp zwrotu innych OFE, opis ryzyk inwestycyjnych, deklarację zasad polityki inwestycyjnej
• Prospekt informacyjny udostępniany ponadto:
- na każde życzenie członka funduszu
- przy zawarciu umowy o członkostwie w funduszu
• Informacje o strukturze aktywów otwartego funduszu emerytalnego udostępniane w odstępach miesięcznych, półrocznych oraz rocznych publikowane są na ogólnodostępnej stronie internetowej funduszu

Obowiązki wobec Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)
• Okresowe szczegółowe sprawozdania dotyczące działalności otwartego funduszu emerytalnego
• Okresowe informacje o strukturze aktywów otwartego funduszu emerytalnego
• Bieżące dzienne raporty dotyczące działalności i sytuacji finansowej otwartego funduszu emerytalnego
• Okresowe sprawozdania dotyczące działalności i sytuacji finansowej powszechnego towarzystwa emerytalnego
• Okresowe sprawozdania i informacje udostępniane są w odstępach miesięcznych, kwartalnych, półrocznych oraz rocznych i przekazywane do KNF
• Bieżące raporty dzienne przekazywane są do KNF codziennie
• Inne informacje KNF otrzymuje na żądanie

 

Konkurencja pomiędzy funduszami:
• Osiągane wyniki inwestycyjne
• Wysokość pobieranych opłat
• Jakość obsługi i wizerunek

 

NADZÓR
Kompetencje Komisji Nadzoru Finansowego
• wydawanie i cofanie zezwoleń na utworzenie OFE i PTE
• cofanie zezwoleń na utworzenie towarzystwa
• wydawanie zezwoleń na przejęcie funduszu i połączenie towarzystw
• wydawanie zezwoleń na nabycie lub objęcie akcji towarzystwa
• wydawanie zezwoleń na zmianę statutów funduszu i towarzystwa
• nakładanie kar pieniężnych na towarzystwa lub członków ich organów
• wyrażanie zgody na objęcie stanowisk przez członków zarządów
• zawieszanie członków zarządów
• składanie wniosków o odwołanie członków zarządów towarzystw
• kontrola działalności towarzystwa

 

III FILAR
Podstawowe założenia
• Celem jest uzupełnienie wysokości emerytur podstawowych z pierwszego i drugiego filara
• Kapitałowy charakter gromadzenia środków na przyszłe emerytury
• Dobrowolny udział w różnych formach gromadzenia środków
• Możliwe formy gromadzenia środków:
- zbiorowe: Pracownicze Programy Emerytalne
- indywidualne: Indywidualne Konta Emerytalne, Indywidualne Konta zabezpieczenia Emerytalnego

Pracownicze Programy Emerytalne
• Zorganizowana, grupowa forma systematycznego gromadzenia dodatkowych środków na przyszłe emerytury
• Tworzona dobrowolnie przez pracodawcę
• Ma formę umowy lub umów określających zobowiązania pracodawcy i pracowników w związku z prowadzonym programem
- PPE nie jest instytucją finansową
• PPE może być tworzony jako program przez:
- jednego pracodawcę: program zakładowy
- kilku pracodawców: program międzyzakładowy

Forma PPE
• Umowa z funduszem inwestycyjnym
- wnoszenie przez pracodawców składek pracowników do funduszu inwestycyjnego
lub różnych funduszy zarządzanych przez wybrane towarzystwo funduszy inwestycyjnych
• Umowa grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
- wnoszenie przez pracodawców składek pracowników do wybranego zakładu ubezpieczeń na życie
• Pracowniczy fundusz emerytalny (PFE)
- tworzony jest przez pracodawcę lub pracodawców
- tworzone jest również zarządzające PFE towarzystwo emerytalne
- towarzystwo emerytalne zajmuje się gromadzeniem i lokowaniem składek na zasadzie non-profit
- utworzenie PFE i towarzystwa emerytalnego wymaga zgody KNF

Składki na PPE
• Dwa rodzaje składek w ramach PPE:
- podstawowa, finansowana przez pracodawcę
- dodatkowa, finansowana przez uczestnika z jego wynagrodzenia
• Składka podstawowa: kwota składki nie może być wyższa niż 7% wynagrodzenia pracownika
• Składka dodatkowa: suma składek wnoszonych przez uczestnika do jednego PPE nie może w ciągu roku przekroczyć trzykrotności sumy maksymalnej wpłaty na IKE

Wypłata z PPE
• Wypłata świadczenia następuje po osiągnięciu wieku emerytalnego lub nabyciu wcześniejszych uprawnień emerytalnych przez uczestnika programu
• Świadczenie emerytalne z PPE zwolnione jest z podatku dochodowego

Indywidualne Konto Emerytalne IKE
• Indywidualna, kapitałowa forma gromadzenia środków emerytalnych, dla osób, które ukończyły 16 lat
• Dopuszczalne jest gromadzenie środków tylko na jednym IKE

Formy gromadzenia środków na IKE
• Fundusze inwestycyjne
• Indywidualne ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
• Lokata bankowa
• Rachunek papierów wartościowych

Składki na IKE
• Składki mogą być wnoszone z dowolną częstotliwością zależną jedynie od umowy z instytucji prowadzącą IKE
• Wpłaty dokonywane na IKE nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok

Ulga podatkowa dotycząca IKE
• Inwestycje w ramach IKE zwolnione są z podatku od zysków kapitałowych

Wypłata z IKE
• Wypłata świadczenia następuje po ukończeniu 60 roku życia w formie jednorazowej
- wypłacone środki mogą być dalej inwestowane już poza IKE i wypłacane w formie ratalnej
• W przypadku śmierci środki zgromadzone na IKE są wypłacane:
- osobom uposażonym, jeśli zostały wskazane
- spadkobiercom, jeśli nie zostały wskazane inne osoby uposażone

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego IKZE
• Indywidualna, kapitałowa forma gromadzenia środków emerytalnych, dla osób, które ukończyły 16 lat
• Dopuszczalne jest gromadzenie środków tylko na jednym IKZE

Formy gromadzenia środków na IKZE
• Dobrowolne Fundusze Emerytalne prowadzone przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne
• Rachunek inwestycyjny prowadzony przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych
• Rachunek papierów wartościowych prowadzony przez domy maklerskie
• Indywidualne ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym

Składki na IKZE
• Składki mogą być wnoszone nieregularnie
• Od 15 stycznia 2014 r. wpłaty dokonywane na IKZE nie mogą przekroczyć 1,2 krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok
• Składki mogą być zwrócone w dowolnym momencie

Ulga podatkowa dotycząca IKZE 
• Inwestycje w ramach IKZE zwolnione są z podatku od zysków kapitałowych
• Wpłaty można odpisać podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zmniejszając tym samym jego wymiar

Wypłata z IKZE
• Wypłata świadczenia następuje po osiągnięciu wieku 65 lat, pod warunkiem wpłat w dowolnie wybranych 5 latach kalendarzowych
• Wypłata środków powoduje konieczność zapłaty podatku dochodowego
• W przypadku śmierci uczestnika środki są wypłacane osobom uposażonym lub spadkobiercom w gotówce albo jako wypłata transferowa - spadkobierca lub uposażony płaci podatek dochodowy od kwoty wypłaty